و قدرت و علم و حيات و اراده و ادراك و كلام و سمع و بصر ، هر نه قديم گفتند تا سه بار مانندگى دارند بترسايان ، و قرآن بيامد كه خداى تعالى يكى است نه سه است و نه نه است ؛ إِنَّما هُوَ إِلهٌ واحِدٌ « 1 » . و مشابهت دارند بنصارى كه بسه خداى گفتند لَقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ قالُوا إِنَّ اللَّهَ ثالِثُ ثَلاثَةٍ « 2 » . و مشابهت دارند بطبايعه كه به چهار اركان گفتند ، و دو « 3 » و سه و چهار نه باشد ، و مجبّره نه قديم اثبات كردند تا بهر سه گروه مشابهت كرده باشند و بتأمّل درين كلمات فايدت حاصل شود . و امّا آن صفّه كه صفت گبركى دارد آنست كه گبركان گفتند : يزدان مطبوع است بر خير و هرگز شرّ نتواند كردن ، و اهرمن مطبوع است بر شرّ و هرگز خير نتواند كردن ؛ كذلك مجبّره را مذهب اينست كه : مؤمن مطيع مطبوع است بر ايمان و طاعت ؛ و هرگز كفر و معصيت نتواند كردن ، و كافر عاصى مجبر و مقهور است بر كفر و معصيت ؛ و هرگز طاعت نتواند كردن ، و نيك مانندگى دارد اين طريقت بگبركى و از اينجاست كه رسول صلّى اللّه عليه و آله گفته است : قدريّة هذه الامّة مجوسيّة « 4 » . و صفّهء چهارم كه صفت ملحدى دارد آنست كه ملحد موجب و مؤثّر در معرفت بارى تعالى قول پيغمبر گويد و از عقل و نظر تبرّا كند و مجبّره را بعينه

--> ( 1 ) - از آيهء 51 سورهء مباركهء نحل . ( 2 ) - صدر آيهء 73 سورهء مباركهء مائده . ( 3 ) - گويا اين دو از طرف منفى آيهء مباركهء « وَ قالَ اللَّهُ لا تَتَّخِذُوا إِلهَيْنِ اثْنَيْنِ إِنَّما هُوَ إِلهٌ واحِدٌ » كه اثنينيت و دو بودن إله باشد مأخوذ است و اگر نه تصريحى يا ايمائى به اين دو نشده است . ( 4 ) - صدوق ( رض ) در كتاب التوحيد در باب قضا و قدر در حديث 29 گفته ( ص 382 چاپ غفارى ) : « حدثنا على بن أحمد بن محمد بن عمران الدقاق - رحمه اللّه - قال : حدثنا محمد بن ابى عبد اللّه الكوفى قال : حدثنا موسى بن عمران النخعى عن عمه الحسين بن يزيد النوفلى عن على بن سالم عن أبى عبد اللّه عليه السلام قال : سألته عن الرقى أتدفع من القدر شيئا ؟ - فقال : هى من القدر ، و قال عليه السلام : ان القدرية مجوس هذه الامة و هم الذين أرادوا أن يصفوا اللّه بعدله فأخرجوه من سلطانه ، و فيهم نزلت هذه الآية : « يَوْمَ يُسْحَبُونَ فِي النَّارِ عَلى وُجُوهِهِمْ ذُوقُوا مَسَّ سَقَرَ * إِنَّا كُلَّ شَيْءٍ خَلَقْناهُ بِقَدَرٍ » . و نيز قبل از اين حديث حديث مفصلى كه بر عبارت : « تلك مقالة عبدة الاوثان و خصماء الرحمن و قدرية هذه الامة و مجوسها » مشتمل است نقل كرده كه در موقعش در فضيحت پنجم به آن اشاره خواهد شد ان شاء اللّه تعالى .